නවසීලන්තයට (New Zealand) අලුතින්ම සංක්රමණය වුණු හෝ අධ්යාපනය සඳහා පැමිණි කෙනෙක් නම්, මෙහේ දේශගුණය ඔබට මුලදී තරමක් නුහුරු වෙන්න පුළුවන්. විශේෂයෙන්ම ශීත කාලය (Winter season) ළඟා වෙනකොට, මෙහේ බහුලවම පැතිරෙන ලෙඩක් තමයි Influenza නැතහොත් Flu (දරුණු උණ සහ හෙම්බිරිස්සාව).
ලංකාවේදී අපිට හැදෙන සාමාන්ය හෙම්බිරිස්සාවට වඩා Flu වෛරසය සිරුරට දරුණු ලෙස බලපාන්න පුළුවන්. ඒ නිසාම, නවසීලන්ත සෞඛ්ය අංශ (Health New Zealand) හැම අවුරුද්දකම ශීත කාලයට කලින් Flu Vaccine එක ලබාගන්න කියලා හැමෝටම දිරිමත් කරනවා.
අලුතින් ආපු අයට මේ ගැන දැනගත යුතුම වැදගත් කරුණු කිහිපයක් මෙන්න.
1. ඇයි හැම අවුරුද්දකම Flu Vaccine එක ගන්න ඕනේ? (Why you need it every year?)
ගොඩක් අයට තියෙන ප්රශ්නයක් තමයි “ගිය අවුරුද්දේ ගත්තා නම්, ඇයි මේ අවුරුද්දෙත් ගන්නේ?” කියන එක. ඒකට ප්රධාන හේතු දෙකක් තියෙනවා:
• වෛරසය වෙනස් වීම (Virus Mutation): Flu වෛරසය නිතරම තමන්ගේ ස්වභාවය වෙනස් කරනවා (Mutate වෙනවා). ඒ නිසා පරණ එන්නතෙන් අලුත් වෛරසයට ඔරොත්තු දෙන්නේ නැහැ. සෞඛ්ය විශේෂඥයෝ හැම අවුරුද්දකම ඒ කාලේ පැතිරෙන්න ඉඩ තියෙන අලුත්ම වෛරස ප්රභේද (Strains) හඳුනාගෙන, ඒකට ගැලපෙන විදිහට තමයි Vaccine එක Update කරන්නේ.
• ප්රතිශක්තිය අඩු වීම (Fading Immunity): අපේ සිරුරේ නිපදවෙන ප්රතිශක්තිය (Immunity) මාස 6ක් හෝ අවුරුද්දක් යනකොට ක්රමයෙන් අඩු වෙනවා. ඒ නිසා වාර්ෂිකව (Annually) ශරීරය ආරක්ෂා කරගන්න මේක අත්යවශ්යයි.
2. Flu Vaccine එකෙන් ලැබෙන වාසි මොනවාද? (Benefits of Flu Vaccine)
• දරුණු ලෙස රෝගාතුර වීම වැළැක්වීම: Flu හැදුනම අධික උණ, ඇඟ පතේ වේදනාව, දැඩි තෙහෙට්ටුව සහ කැස්ස ඇති වෙනවා. Vaccine එක ගැනීමෙන් ලෙඩේ හැදීමේ සම්භාවිතාව 70%-90% කින් විතර අඩු කරගන්න පුළුවන්. හැදුනත් ලෙඩේ දරුණු වෙන්නේ නැහැ.
• Hospitalisation (රෝහල්ගත වීම්) අවම කිරීම: නිව්සීලන්තයේ ශීත කාලයට රෝහල් කාර්යබහුල වෙන්නේ Flu රෝගීන් නිසා. Vaccine එක මඟින් පෙනහළු ආසාදන (Pneumonia) වැනි දරුණු තත්ත්වයන්ගෙන් බේරෙන්න පුළුවන්.
• පවුල සහ සමාජය ආරක්ෂා කිරීම (Herd Immunity): ඔබ එන්නත ගැනීමෙන්, ඔබේ නිවසේ සිටින කුඩා දරුවන් සහ වැඩිහිටියන් වැනි ප්රතිශක්තිය අඩු අයට ඔබෙන් වෛරසය බෝවීම වැළකෙනවා.
3. එන්නත ලබාගන්නේ කොහොමද? (How to get the Flu Vaccine)
නවසීලන්තයේ Flu Vaccine එක ලබාගන්න එක හරිම පහසුයි. සාමාන්යයෙන් April 1 ඉඳන් December 31 වෙනකම් මේ එන්නත්කරණ වැඩසටහන ක්රියාත්මක වෙනවා. ඔබට ක්රම කිහිපයකින් මෙය කරගන්න පුළුවන්:
• Local Pharmacy (ෆාමසි මඟින්): ළඟම තියෙන Unichem, Life Pharmacy හෝ වෙනත් ඕනෑම ප්රජා ෆාමසියකට ගිහින් Walk-in (ලියාපදිංචි නොවී) හෝ Online Appointment එකක් දාලා එන්නත විදගන්න පුළුවන්.
• GP Clinic (පවුලේ වෛද්යවරයා හරහා): ඔබ ලියාපදිංචි වී සිටින General Practitioner (GP) හමුවීමට වෙලාවක් වෙන් කරගෙන (Book an appointment) එන්නත ලබාගත හැකියි.
• Workplace (රැකියා ස්ථානයෙන්): නවසීලන්තයේ ගොඩක් ආයතන (Employers) තමන්ගේ සේවකයින් වෙනුවෙන් නොමිලේ Flu Voucher ලබාදෙනවා හෝ සේවා ස්ථානයටම වෛද්යවරුන් කැඳවා නොමිලේ එන්නත ලබාදෙනවා.
4. මේ සඳහා මුදල් ගෙවිය යුතුද? (Cost and Eligibility)
ඔබ සාමාන්ය නිරෝගී අයෙක් නම්, ෆාමසියකින් හෝ GP කෙනෙක්ගෙන් $30 – $45 අතර මුදලකට (ගාස්තු ස්ථානය අනුව වෙනස් විය හැක) මෙය ලබාගන්න පුළුවන්.
නමුත්, පහත සඳහන් කාණ්ඩවලට අයත් අයට නවසීලන්ත රජය මඟින් නොමිලේ (FREE Flu Vaccine) ලබාදෙනවා:
• වයස අවුරුදු 65 හෝ ඊට වැඩි ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන්.
• ගර්භණී මව්වරුන් (Pregnant people – ඕනෑම මාසයක).
• දීර්ඝකාලීන රෝගාබාධ ඇති අය (උදාහරණ: Diabetes, Severe Asthma, Heart diseases ඇති අය).
• දරුණු මානසික සෞඛ්ය ගැටලු (Mental health and addiction conditions) ඇති පුද්ගලයින්.
(සටහන: ඔබ නිව්සීලන්තයට අලුත් නම්, නොමිලේ එන්නත් ලබාගැනීමට සුදුසුකම් පරීක්ෂා කිරීම සඳහා ඔබේ Passport එක, Resident Visa හෝ අවම මාස 24ක Work Visa එක පෙන්වීමට අවශ්ය විය හැකියි).
අවසාන වශයෙන්,
ශීත කාලයේදී ලෙඩ වෙලා නිවාඩු ගන්නවාට වඩා, විනාඩි 10ක් වැය කරලා Flu Vaccine එක විදගන්න එක ඔබේ සෞඛ්යයට වගේම රැකියාවට/අධ්යාපනයට බාධාවක් නොවී ඉන්න ලොකු උදව්වක් වේවි. අදම ඔබේ ළඟම තියෙන Pharmacy එකකට කතා කරලා හෝ Book කරලා ඔබේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරගන්න!
